Evliliğin gelin ve damattan sonra olmazsa olmazı “ev” . Ev ararken de büyük ihtimalle emlakçılarla tanışacaksınız. Öncelikle bunun bir meslek olduğunun altını çizeyim ve işini çok iyi yapan emlakçılar olduğunu da ekleyeyim. Gelin öncelikle bir ev tutarken ödeyeceğimiz emlak komisyonlarını bir öğrenelim.

Ev Satın Alırken ne kadar Emlak Komisyonu ödenir?
Kanunen hem alıcıdan hem de satıcıdan %3 emlakçı komisyonu alınır. Burada bilinmeyen iki husus var. Birincisi çoğu zaman satıcı komisyon ödemez yani sadece alıcıdan emlakçı komisyon alabilmiş olur. İkincisi de bu tutarın KDV çıktıktan sonra belirlenmesi. Yani %3 hesaplandıktan sonra miktar 1.18 e bölünür. Örneğin %3’ü 1180 TL olan satış bedelinden emlakçı 1000 TL komisyon alabilir. Bu oranlar belirli çerçevelerle belirlense de pratikte satıcı ve alıcı ile yapılmış konuşmalar geçerlidir.

Yeri gelmişken ev satın alırken satış bedelinin %4’ü ve bir miktar döner sermaye (2015 yılında 500 TL civarında) Tapuya ödenir. Ayrı bir anlaşma yapılmamışsa bu bedeli %2 alıcı %2 satıcı öder.

İçiniz karardı ve ev almaktan soğudunuz, biliyorum. Haydi kiradaki duruma bakalım o zaman.

Peki, Ev Kiralarken Emlakçıya ne kadar öderim?
Yine yazılı olarak yıllık kira bedelinin %12’si. Kısa bir hesap için kirayı 1.44 ile çarpabiliriz. Örneğin kirası aylık 1000 TL olan bir ev kiralarsanız 1440 KDV’li bir tutar komisyonunuz olur. Yine %18 KDv düşmek için 1.18’e bölersek elimizde 1220.3 TL kalır. Teorisi böyle olsa da emlakçılar pratikte 1 aylık kira bedelini kiralama bedeli olarak alırlar.

Kira komisyonuyla beraber bilmemiz gereken 2. bir konu da depozito. Depozito mal sahibinin güvence bedeli aslında, evi yıkar salonun ortasına s.çar gidersen cepten temizlememek için bir miktar nakitini rehin alıyor.

2015 itibariyle çıkan yeni kanunun 342. maddesi diyor ki depozito 3 aylık kira bedelini geçemez. Pratikte ev yeni değilse 3 kiraya kadar çıkmıyorlar ama hızını alamayan ev sahipleri için ilk defa getirilen bu üst sınır iyi olmuş. Diğer bir güzellik ise depozitonun ev sahibine değil de bankada vadeli bir mevduat hesabına yatırılacak olması. Burada amaç paranın değer kaybetmemesi. Buna ev sahibini kanuni hakkınız olsa da ikna edemeyebilirsiniz. En azından 1 kira, 1.5 kira gibi kiraya oranlı depozito verin de alırken de en azından o oranda paranız değer kaybetmesin. İstanbul’da genellikle 5-10 yıl arası evlerde 2 , 10 yıldan yaşlı evlerde 1 depozito isteniyor ancak emlağın bulunduğu semt bu genellemeleri bozabilir.

Bu kadar kiradan bahsetmişken kira artışından da bahsedeyim bari. Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) üst sınır. 2015 yılında %8 civarındaydı. Yani 1000 TL kira ödeyen birine 1080 TL üzerinde zam yapılamaz. Sözleşmedeki artış oranı, hakkaniyet ilkesi ve emsal kira bedelleri şeklinde 3 kriter var. Hakkaniyet ilkesi, eski kiracı indirimini içeriyor (Yargıtay kararları tarafından da kiracıyı koruyan dava kararları var.Eski kiracıların kiralarının yeniden belirlenmesinde, emsal kira bedelleri üzerinden yüzde 15 indirime gidilmesini benimseniyor).

Yine 2015 yılında çıkan yasanın 344. maddesiyle dövizle ödenen kiraların 5 yıl geçmedikçe yeniden belirlenemeyeceği de hükmedildi. Yani kiranız 1000$ ise 5 yıl 1000$ :)

Ülkemizde işler biraz farklı yürüse de insanın kanuni haklarını bilmesinin önemli olduğuna inanırım. Tapusunda sizin ya da ev sahibinizin adı yazsın çok önemli değil, her şey bir yana, sağlık ve mutlulukla oturabileceğiniz bir eviniz olsun.

Yorum Yapabilirsiniz

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir